Prawnicy mogą się reklamować, ale w granicach etyki zawodowej. Adwokaci i radcowie prawni mogą promować kancelarię na stronie internetowej, w Google, w social mediach czy w prasie. Granice wyznaczają treść, forma i miejsce reklamy, a za każdą reklamę odpowiada sam prawnik, także wtedy, gdy prowadzi ją agencja.
Prawnicy mogą się reklamować, ale w granicach etyki zawodowej
Całkowitego zakazu reklamy prawników już nie ma. Oba kodeksy etyki dają prawnikowi prawo do promocji pod jednym warunkiem: reklama nie może naruszać zasad etyki i godności zawodu.
Kodeksy nie używają przy tym słowa “reklama”. Kodeks Etyki Adwokackiej mówi o “informacji handlowej” (§ 23), a Kodeks Etyki Radcy Prawnego o “informowaniu o wykonywaniu zawodu” (art. 31). W praktyce oba pojęcia oznaczają to samo, więc w tym tekście nazywamy je reklamą.
Adwokatów do maja 2023 roku obowiązywał zakaz korzystania z reklamy. Naczelna Rada Adwokacka zniosła go uchwałą nr 93/2023 z 26 maja 2023 roku, żeby dostosować zasady etyki do unijnej dyrektywy usługowej. Dyrektywa nakazuje państwom znieść całkowite zakazy reklamy w zawodach regulowanych (art. 24), a takim zawodem jest zawód adwokata.
Radcowie prawni mieli łagodniejsze zasady wcześniej. Kodeks Etyki Radcy Prawnego z 2014 roku, który obowiązuje od 1 lipca 2015 roku, pozwalał informować o wykonywaniu zawodu. Obecne brzmienie tych przepisów obowiązuje od 1 stycznia 2023 roku i wprost nazywa informowanie o wykonywaniu zawodu prawem radcy.
Za reklamę kodeksy uznają każdą formę komunikacji, która bezpośrednio lub pośrednio promuje prawnika, jego wizerunek albo kancelarię. Reklamą może więc być nie tylko płatne ogłoszenie, ale też artykuł ekspercki na blogu, post na LinkedInie czy nagranie na YouTube. Dlatego zasady etyki obejmują większość tego, co kancelaria publikuje.
Reklama prawnika może być w każdym kanale, liczy się forma i miejsce
Kodeksy etyki nie wymieniają kanałów, w których prawnikowi nie wolno się reklamować. Strona internetowa, reklamy w Google, social media, artykuły w prasie czy ulotki są dozwolone. Reklama nie może jednak być natarczywa ani umieszczona w niestosownym miejscu.
Oba kodeksy wprost zakazują reklamy natarczywej. Kodeks Etyki Adwokackiej zabrania też umieszczania reklamy w niestosownym lub nieodpowiednim miejscu (§ 23 ust. 3). Kodeks radców mówi o “nieodpowiednim miejscu” i dodatkowo zakazuje reklamy, która narusza prywatność odbiorcy (art. 32 ust. 1 pkt 6).
Dobrze pokazuje to przykład z praktyki radców. Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych uznała za niedopuszczalne ogłoszenie kancelarii na telebimie o powierzchni 12 m², wyświetlane co 7 minut. W 2024 roku Komisja potwierdziła to stanowisko i z tych samych powodów uznała za niedopuszczalną reklamę kancelarii na telebimie i bandzie stadionu w ramach sponsoringu klubu sportowego. Problemem nie był sam nośnik, tylko to, że taka reklama narzuca się odbiorcom.
Reklama musi też być wyraźnie oznaczona, a odbiorca ma wiedzieć, że pochodzi od prawnika (§ 23a ust. 1 Kodeksu Etyki Adwokackiej, art. 31 ust. 4 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego). Kodeks radców dodaje, że radca działający w internecie musi być identyfikowalny i nie może działać anonimowo (art. 35).
Granica natarczywości to kwestia oceny, a nie liczby z przepisu. Dlatego bezpieczniej wybierać kanały, w których klient sam szuka prawnika, czyli wyszukiwarkę, stronę internetową i Profil Firmy w Google. Ryzykowne są te, które nachodzą klienta, na przykład zimne telefony albo wiadomości wysyłane do obcych osób.
Reklama adwokata i radcy prawnego nie może wprowadzać w błąd ani obiecywać wyników
Najwięcej zakazów dotyczy treści reklamy. Oba kodeksy zakazują tych samych podstawowych rzeczy (§ 23 ust. 3 Kodeksu Etyki Adwokackiej, art. 32 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego). Reklama adwokata i radcy prawnego nie może:
- zawierać nieprawdy ani wprowadzać odbiorcy w błąd,
- porównywać prawnika z innymi prawnikami lub kancelariami,
- budzić nieuzasadnionych oczekiwań co do wyniku sprawy,
- powoływać się na wpływy lub znajomości,
- wykorzystywać łatwowierności odbiorcy ani nadużywać jego zaufania,
- zawierać treści niezwiązanych z wykonywaniem zawodu,
- naruszać tajemnicy zawodowej,
- uchybiać godności zawodu.
Adwokaci mają w kilku punktach surowsze zasady. Ich reklama nie może zawierać treści ocennych, takich jak “najlepszy adwokat w mieście”, ani odwoływać się do emocji, na przykład do strachu przed utratą dzieci czy majątku. Zakaz porównań u adwokatów obejmuje każdą reklamę porównawczą, a u radców porównania z innymi prawnikami, których da się zidentyfikować.
Radcowie mają z kolei wprost zakaz wywierania presji na klienta. Reklama radcy nie może ograniczać swobody decyzji klienta ani składać obietnic i gwarancji, których nie da się spełnić.
Adwokat może za to podawać ceny: stawki i sposób ich liczenia (§ 23b Kodeksu Etyki Adwokackiej). Informacja o cenie musi być jednoznaczna i pokazywać, czy obejmuje podatki, wydatki i inne opłaty.
Te zasady najłatwiej złamać w krótkich hasłach reklamowych. Do przepisania nadają się takie zdania jak:
- “99% wygranych spraw” (budzi nieuzasadnione oczekiwania),
- “Gwarantujemy odszkodowanie” (obiecuje wynik),
- “Skuteczniej niż inne kancelarie” (porównuje z konkurencją),
- “Najlepszy radca prawny w Krakowie” (nie da się tego sprawdzić, więc może wprowadzać w błąd, a u adwokata jest też treścią ocenną).
Opinie i nazwy klientów w reklamie prawnika wymagają zgody
Prawnik może pokazywać w reklamie klientów, prowadzone sprawy i rekomendacje, ale tylko za zgodą klienta. Radcowie w części spraw nie mogą tego robić wcale, nawet gdy klient się zgadza.
Adwokat musi najpierw poinformować klienta, co dokładnie opublikuje, w jakiej formie i w jakim kontekście. Potem potrzebuje jego zgody na piśmie, w formie elektronicznej albo dokumentowej, na przykład w e-mailu (§ 23 ust. 4 Kodeksu Etyki Adwokackiej).
Radca prawny może pokazywać listy klientów, ich opinie, komentarze, referencje i rekomendacje tylko za ich zgodą. W sprawach karnych, karnoskarbowych, o wykroczenia, rodzinnych i opiekuńczych nie wolno tego robić nigdy, nawet za zgodą klienta (art. 32 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego).
Granicą jest też tajemnica zawodowa. Nawet opis sprawy “bez nazwisk” nie może pozwalać rozpoznać klienta. Jeśli z opisu da się odgadnąć, o kogo chodzi, na przykład po nazwie firmy, branży i mieście, prawnik narusza tajemnicę.
Prawnik odpowiada za reklamę prowadzoną przez agencję i pośredników
Przekazanie marketingu agencji nie przenosi na nią odpowiedzialności. Za reklamę prowadzoną w imieniu lub na rzecz prawnika odpowiada dyscyplinarnie on sam, a współpraca z pośrednikami, którzy dostarczają klientów, ma wyraźne granice.
Oba kodeksy mówią wprost, że prawnik odpowiada za treści publikowane przez inne osoby w jego imieniu lub na jego rzecz (§ 23a ust. 2 Kodeksu Etyki Adwokackiej, art. 32 ust. 3 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego). Dotyczy to agencji marketingowej, współpracowników i każdej firmy, która promuje kancelarię. Adwokat, który zauważy niezgodną z zasadami reklamę, musi niezwłocznie zrobić wszystko, żeby ją usunąć (§ 23a ust. 3).
Adwokaci nie mogą współpracować z firmami, które pozyskują klientów niezgodnie z prawem albo w sposób sprzeczny z godnością zawodu (§ 23d ust. 1). Nie mogą też składać propozycji pomocy prawnej przez opłacane osoby trzecie (§ 23a ust. 4), na przykład przez kogoś, kto za prowizję zaczepia poszkodowanych po wypadku. Nie wolno im też płacić ani brać korzyści za skierowanie klienta (§ 23d ust. 2).
Radcowie nie mogą dzielić się wynagrodzeniem od klienta z firmą, która go przyprowadziła, jeśli ta firma nie pomaga w prowadzeniu sprawy (art. 33 ust. 3). Nie mogą też brać pieniędzy ani innych korzyści za skierowanie klienta do kogoś innego (art. 34).
Z tych zasad wynikają dwie reguły. Po pierwsze, prawnik powinien zatwierdzać każdą treść, zanim agencja ją opublikuje. Po drugie, przed współpracą z portalem lub pośrednikiem warto sprawdzić, jak się rozlicza. Model “płacisz za każdego przekazanego klienta” może naruszać zasady etyki, a u adwokatów kodeks zakazuje go wprost.
Chcesz, żeby marketing kancelarii przyciągał klientów i nie budził wątpliwości etycznych? W SHIFT, agencji marketingowej dla kancelarii prawnych, każdą treść przekazujemy prawnikowi do akceptacji przed publikacją, a działania opieramy na kanałach, w których klient sam szuka pomocy. Zacznij od diagnozy kancelarii albo umów bezpłatną rozmowę.